آشنایی با انواع پمپ صنعتی

پمپ­‌ها، ماشین­‌هایی هستند که برای بالابردن سیالات از یک ارتفاع پایین به ارتفاع بالا، و یا برای تخلیه آن­ها از یک منطقه کم فشار به منطقه پرفشار مورد استفاده قرار می­گیرند؛ البته در مواردی که طول لوله­‌ها بسیار زیاد و یا مقاومت هیدرولیکی بالا باشد، مانند خطوط انتقال روغن، نیز از پمپ­ها استفاده خواهد شد.

پمپ­‌ها با ایجاد اختلاف فشار در سمت مکش و دهش عمل انتقال سیال را انجام می­دهند.  یک پمپ انرژی مکانیکی تامین شده از طریق یک منبع خارجی را به انرژی حرکت سیال تبدیل می­کند؛ بنابراین پمپ‌­ها با افزایش انرژی سیال باعث بالا رفتن سیال یا غلبه بر مقاومت­های هیدرولیکی در لوله تخلیه می­شوند.

توجه: اساس عمل پمپ‌­ها، معکوس عمل موتورهای هیدرولیکی است؛ یعنی در موتورهای هیدرولیکی انرژی حرکت سیال به کار مکانیکی تبدیل می­شود، اما در پمپ­‌ها، همانطور که در بالا به آن اشاره شد، کار مکانیکی سبب افزایش انرژی سیال خواهد شد.

ویژگی‌های پمپ صنعتی

همانطورکه قبلاً نیز اشاره شد، پمپ، دستگاهی است که سیال را از یک ارتفاع پایین تر به یک ارتفاع بالاتر انتقال می‌دهد. در این تعریف، چهار مفهوم اساسی پمپ­ها گنجانده شده­است:

  1. پمپ دستگاهی است برای انتقال و جابجایی سیال، پس پمپ یک دستگاه می­باشد.
  2. پمپ مخصوص سیالات و مایعات بوده و اغلب برای انتقال گاز، از کمپرسور استفاده می­شود.
  3. پمپ ها به سیال انرژی می­دهند، این انرژی معمولاً به صورت فشار پمپاژ و یا همان هد پمپ بیان می­شود.
  4. پمپ ها حجمی از سیال را انتقال می­دهند. معمولاً این حجم سیال را، در واحد زمان بیان می­کنند که همان دبی پمپاژ است.

علاوه بر این چهار مورد، برای شناخت و انتخاب صحیح پمپ، باید کاربرد پمپ نیز معلوم شود، یعنی چه حجمی  از سیال در واحد زمان با چه فشاری و برای چه منظوری باید توسط پمپ، پمپاژ شود؟ و معمولاً این اولین سوال تمامی فروشندگان پمپ است که پاسخ این سوال اولین روزنه ای است که رو به دنیای شگفت انگیز پمپ‌ها باز می­شود.

ویژگی های پمپ های صنعتی

شناخت ویژگی های پمپ صنعتی در انتخاب صحیح آن موثر است.

همانطورکه در بالا نیز اشاره شد، پنج مفهوم اساسی پمپ­‌ها به شرح زیر است:

  1. ساختار و ساختمان پمپ
  2. هد
  3. دبی
  4. سیال
  5. انتخاب پمپ

طبقه بندی پمپ­‌ها

پمپ‌ها، عموماً با دو مشخصه کاملاً متفاوت از هم تفکیک می­شوند:

  • مشخصه­‌های هیدرولیکی یا سیال پمپ شونده.
  • نوع پمپ یا کاربرد ویژه‌ای که برای پمپ در نظر گرفته شده است.

استفاده از این طبقه­‌بندی برای تشخیص پمپ، برای مبتدیان و حتی برخی افراد با­تجربه، ممکن است در ابتدا، اندکی گیج کننده باشد؛ بنابراین می­توان پمپ­‌ها را به دو گروه اساسی که بر مبنای نحوه انتقال سیال از سمت مکش به رانش استوار است، تقسیم بندی نمود:

  • پمپ‌­های جابجایی مثبت (Positive Displacement)
  • پمپ‌های روتودینامیکی یا پروانه ای

در شکل زیر، راهنمای کاملی در خصوص طبقه بندی پمپ­‌ها ارائه کرده و می­توان آن را نقشه راه دنیای پمپ­‌ها نام نهاد.

طبقه بندی انواع پمپ بر اساس استاندارهای جهانی

طبقه بندی انواع پمپ بر اساس استاندارهای جهانی

این شکل، بر اساس استاندارد هایی که اغلب برای طبقه‌بندی به کار می­رود، توضیحات مفیدی را در خصوص انتخاب و کاربرد پمپ­‌ها در اختیار می­گذارد.

توجه:  این دو کلاس، فقط مکانیک حرکت سیال مربوط بوده و به مصارفی که پمپ بدان در آن طراحی شده، ارتباطی ندارد. این موضوع، از آن جهت دارای اهمیت است که بسیاری از پمپ­‌ها برای مصارف ویژه تولید و به فروش می­رسند و ممکن است در پیچیدگی­‌های یافتن بهترین طرح ، از مسائل پایه ای مانند کلاس و نوع پمپ، چشم­‌پوشی شود.

هر کلاس، به نوبه خود می­تواند به انواع متفاوتی تقسیم شود؛  مثلاً طبقه‌بندی روتاری، خود به انواع پمپ­های: پیچی، دنده ای، پره ای (vane) و غیره… تقسیم خواهد شد که در واقع هر کدام نوع خاصی از پمپ­‌های روتاری می‌­باشند.

دو موردی که در تقسیم بندی بالا گفته شد، جزئیات مهمی در مصارف پمپ­‌ها می­باشند؛  این دو مورد، کلید اصلی در طبقه‌بندی پمپ‌­ها است. در استانداردهای مختلف جهانی مانند HI ,API و یا ISO، طبقه بندی پمپ­‌ها بر اساس ساختار فیزیکی پمپ بوده و سازندگان، برای ساخت انواع پمپ، از این استانداردها که اعتبار جهانی دارد، یا استانداردهایی که خود طراحی می‌­کنند استفاده می‌­نمایند. در انتخاب پمپ‌ها، معمولاً باید علاوه بر ساختار فیزیکی پمپ، جزئیات عملکرد و کاربرد پمپ را نیز بررسی نمود؛ به عنوان مثال استاندارد API پمپ­های 610 سانتریفیوژ را به سه دسته کلی زیر طبقه بندی می­‌نماید:

پمپ­‌هایی که یاتاقان‌­های آن در یک طرف پروانه قرار داشته و اصطلاحاً یک سر آویز (Overhung) هستند و با نماد اختصاری OH نمایش داده می‌شوند.

۲-  پمپ­هایی که پروانه­‌های آن بین دو یاتاقان قرارگرفته و اصطلاحاً به آن Bearing Between گفته می­شود و با نماد اختصاری BB نمایش داده می­‌شوند.

۳-  پمپ­‌هایی که به صورت عمودی قرار گرفته و معمولاً طول محور پمپ بلند می­باشد، و کل مجموعه پمپ به صورت یک سر آویز مهار گشته و اصطلاحاً به آن Vertically Suspended گفته می‌شود؛ نماد اختصاری آن، VS است.